ทองขึ้นเพราะอะไร? ธนาคารกลางกวาดซื้อทอง และผู้ซื้อเบอร์ 1 ไม่ใช่จีน แต่คือโปแลนด์

ผู้ซื้อเบอร์ 1 ไม่ใช่จีน แต่เป็นประเทศที่คุณไม่เคยคิดถึง: โปแลนด์

ทองขึ้นเพราะอะไร แล้วใครเป็นคนซื้อ? ปี 2025 คนที่ซื้อทองมากที่สุดในโลก (ตามยอดที่รายงาน) ไม่ใช่จีน แต่คือโปแลนด์ 102 ตัน

สรุปสั้น

• คำตอบสั้น: แรงหนุนใหญ่ข้อหนึ่งของทองรอบนี้คือ ธนาคารกลาง ซื้อทองสุทธิ 1,092.4 ตัน ในปี 2024 และ 863.3 ตัน ในปี 2025 ราวสองเท่าของค่าเฉลี่ยปี 2010–2021 (473 ตัน) (WGC Gold Demand Trends FY2025, ณ ม.ค. 2026)
• ผู้ซื้อที่รายงานเบอร์ 1 ปี 2025 คือ โปแลนด์ 102 ตัน ส่วนจีนรายงานแค่ 27 ตัน (WGC, ณ ม.ค. 2026)
• จุดเปลี่ยน: ปี 2022 ทุนสำรองรัสเซียราว 3 แสนล้านดอลลาร์ ถูกแช่แข็ง (Reuters, ณ มี.ค. 2022) ธนาคารกลางทั้งโลกเริ่มหาของที่ "ไม่มีใครกดปุ่มปิดได้"
• แบบสำรวจ WGC 16 มิ.ย. 2026: สถิติใหม่ 45% ของธนาคารกลางบอกว่าจะเพิ่มทองใน 12 เดือน (WGC Central Bank Survey, ณ 16 มิ.ย. 2026)
• แต่ทำไมโปแลนด์ ประเทศที่ไม่มีเหมืองทองใหญ่ ถึงซื้อหนักกว่ามหาอำนาจ? นั่นคือเรื่องของตอนนี้

เนื้อหาเพื่อการศึกษา ไม่ใช่คำแนะนำลงทุน

เปิดตอน: วันอังคารที่วอร์ซอ

20 มกราคม 2026 วันอังคาร

ทองเพิ่งวิ่งขึ้นมาเหมือนติดจรวดตลอดปีก่อน อีกไม่กี่วันมันจะทะลุ 5,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์เป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ (ABC News/Good Morning America, ณ 26 ม.ค. 2026)

นักลงทุนส่วนใหญ่ในจังหวะแบบนี้คิดเรื่องเดียว "ขายทำกำไรดีไหม"

แต่ที่กรุงวอร์ซอ ธนาคารกลางโปแลนด์ (Narodowy Bank Polski หรือ NBP) ออกแถลงการณ์ที่ทำให้คนในตลาดต้องอ่านซ้ำ

ผู้ว่าการ Adam Glapiński ไม่ได้ประกาศขาย เขาประกาศ ซื้อเพิ่ม ตั้งเป้าใหม่เป็น 700 ตัน จากที่ถืออยู่ราว 550 ตัน (NBP via Notes from Poland, ณ สิ้นปี 2025)

เขาบอกว่าเป้านี้จะพาโปแลนด์เข้าไปอยู่ใน "elite ten" ประเทศที่มีทองสำรองมากที่สุดในโลก

ก่อนหน้านั้นไม่กี่วัน ตามที่สถานีข่าว TVN24 รายงาน เขาพูดไว้ชัดกว่านั้นอีก การขายทอง "absolutely out of the question" (Notes from Poland, 20 ม.ค. 2026)

ลองนึกภาพครับ ราคาอยู่บนยอดดอย และคนที่ถือของมากที่สุดคนหนึ่งในยุโรปบอกว่า "ยังไม่พอ"

เขารู้อะไรที่เราไม่รู้?

คำตอบไม่ได้อยู่ที่วอร์ซอ มันเริ่มต้นห่างออกไปทางตะวันออก เกือบสี่ปีก่อนหน้านั้น

ภาค 1: วันที่เงินครึ่งกระเป๋าหายไป (2022)

ทำไมถึงเกิด

ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2022 รัสเซียบุกยูเครน ภายในไม่กี่วัน สหรัฐฯ และพันธมิตรห้ามทำธุรกรรมกับธนาคารกลางรัสเซีย

ผลคืออะไร?

ทุนสำรองที่รัสเซียฝากไว้ในระบบตะวันตกราว 3 แสนล้านดอลลาร์ ขยับไม่ได้ ใช้ไม่ได้ ตามรายงาน Reuters ทุนสำรองทั้งหมดของรัสเซียตอนนั้นอยู่ราว 6 แสนล้านดอลลาร์ (Reuters, ณ ต้นปี 2022)

ครึ่งหนึ่ง. หายไปจากมือ.

ใครพูด

วันที่ 13 มีนาคม 2022 รัฐมนตรีคลังรัสเซีย Anton Siluanov ยอมรับออกทีวีเองว่า เงินราว 3 แสนล้านดอลลาร์ "อยู่ในสภาพที่เราใช้มันไม่ได้" (Ukrainska Pravda อ้างคำให้สัมภาษณ์)

ลองนึกภาพครับ คุณเก็บเงินเก็บทั้งชีวิตไว้ในธนาคาร วันหนึ่งไปถอน แล้วพนักงานบอกว่า "บัญชีนี้ล็อกครับ" ไม่ใช่เพราะเงินหาย เงินยังอยู่ครบทุกบาท แต่มันไม่ใช่ของคุณอีกต่อไปในทางปฏิบัติ

ใช้อำนาจอะไร

ไม่ใช่รถถัง ไม่ใช่ขีปนาวุธ แต่คือ อำนาจของคนที่เก็บเงินให้คุณ (รายละเอียดคำสั่งของกระทรวงการคลังสหรัฐฯ เราเล่าไว้แล้วในตอน 3 ซีซันแรกครับ)

ถ้าเป็นเราตอนนั้น

สมมติคุณเป็นผู้จัดการทุนสำรองของประเทศเล็กๆ สักประเทศ ไม่ต้องเข้าข้างใคร ไม่ต้องคิดเรื่องการเมือง

คุณนั่งดูข่าวนี้ แล้วถามตัวเองคำถามเดียว

"ถ้าวันหนึ่งเป็นเรา จะเหลืออะไร?"

ตรงนี้แหละที่ทองกลับมาเป็นพระเอก ทองแท่งที่เก็บในห้องนิรภัยของตัวเอง ไม่มีใครกดปุ่มปิดได้ ไม่มีผู้ออกที่จะผิดนัด ไม่มีบัญชีให้ใครล็อก

นี่คือเหตุผลที่พูดกันกว้างขวาง แต่ธนาคารกลางไม่ค่อยพูดออกไมค์ตรงๆ

แล้วถ้ามีประเทศหนึ่งที่คิดเรื่องนี้มาก่อนใคร และอยู่ติดชายแดนสงครามพอดีล่ะ?

ภาค 2: โปแลนด์ ผู้ซื้อที่ไม่มีใครมอง

ทำไมโปแลนด์

เปิดแผนที่ดูครับ โปแลนด์ติดยูเครน ติดเบลารุส ติดดินแดนคาลินินกราดของรัสเซีย

ประเทศที่ในประวัติศาสตร์เคยถูกแบ่งแยก เคยถูกยึดครอง ย่อมเข้าใจคำว่า "ของที่ยึดไม่ได้" ลึกกว่าคนอื่น

ใคร: ชายที่ซื้อไม่หยุด

Glapiński ไม่ได้เพิ่งเริ่มซื้อเมื่อวาน ตัวเลขที่ Notes from Poland สรุปไว้น่าทึ่งมาก

• ปี 1996 โปแลนด์มีทองแค่ 14 ตัน
• ปี 2016 มี 102 ตัน
• สิ้นปี 2025 มีราว 550 ตัน มากกว่า 5 เท่าในสิบปี (Notes from Poland, ณ 20 ม.ค. 2026)

สิบสี่ตัน กลายเป็นห้าร้อยห้าสิบตัน

เดือน พ.ค. 2025 NBP ประกาศว่าตัวเองถือทองมากกว่า ธนาคารกลางยุโรป (ECB) เป็นครั้งแรก ธนาคารกลางของประเทศเดียว แซงธนาคารกลางของทั้งยูโรโซน

ตรงนี้แหละที่น่าสนใจ

เดิมที NBP ตั้งเป้าให้ทองเป็นราว 30% ของทุนสำรอง

แต่ทองขึ้นแรงจนสัดส่วนวิ่งเข้าหาเป้าเอง Euronews รายงานว่าสัดส่วนทองในทุนสำรองโปแลนด์อยู่ที่ 16.86% ในปี 2024 แล้วพุ่งเป็น 28.22% ตอนสิ้นปี 2025 (Euronews, ณ 20 ม.ค. 2026)

ถ้าเป็นนักลงทุนทั่วไป ถึงเป้าแล้วก็หยุด เก็บกำไร

แต่ Glapiński เลื่อนเป้า จากเปอร์เซ็นต์ เป็นน้ำหนัก 700 ตัน

ใช้อำนาจอะไร

อำนาจของธนาคารกลางที่ตัดสินว่าทุนสำรองของทั้งประเทศจะเก็บเป็นอะไร ไม่ต้องรอตลาด ไม่ต้องขอใคร

และเขาไม่ได้แค่พูด

ครึ่งปี เพิ่มราว 80 ตัน

ลองคิดแบบเทรดเดอร์ครับ ผู้ซื้อที่ไม่สนว่าราคาวันนี้ขึ้นหรือลง ซื้อตามแผนต่อเนื่อง นี่คือหนึ่งในแรงที่ทำให้ราคาย่อแล้วมีคนรับ

เกร็ดความรู้: จากทองราว 632 ตันของโปแลนด์ (สิ้น มิ.ย. 2026) มีแค่ราว 105 ตัน ที่เก็บอยู่ในห้องนิรภัยในประเทศ และ NBP กำลังสร้างห้องนิรภัยใหม่ในอาคารที่ปรับปรุงอยู่ เพื่อเก็บในบ้านเพิ่ม

แต่โปแลนด์ไม่ได้วิ่งคนเดียว ข้างหลังมีขบวนยาวกว่าที่คิด

ภาค 3: ขบวนที่ตามมา และผู้ซื้อที่มองไม่เห็น

ยอดซื้อที่รายงานปี 2025 ตาม WGC (Gold Demand Trends FY2025, ณ ม.ค. 2026):

ฝั่งขายสุทธิมีไม่กี่ราย อย่างสิงคโปร์ 15 ตัน

และอีกชื่อหนึ่งที่น่าสนใจ: รัสเซีย ขายสุทธิ 6 ตัน ประเทศที่โดนแช่แข็งทุนสำรอง ตอนนี้เป็นฝั่งที่ต้องใช้ทองของตัวเอง

สังเกตรายชื่อครับ ยุโรปตะวันออก เอเชียกลาง อเมริกาใต้ ประเทศที่ไม่อยากผูกชะตาทุนสำรองไว้กับระบบของคนอื่นทั้งหมด

แล้วจีนล่ะ?

จีนถือทองราว 2,306 ตัน (WGC, ณ สิ้นปี 2025) มากกว่าโปแลนด์หลายเท่า แต่ยอดซื้อที่ รายงาน ปี 2025 มีแค่ 27 ตัน

ตรงนี้ต้องอ่านให้ดีครับ ยอดรวมของ WGC มีส่วนที่เป็น ประมาณการการซื้อที่ไม่ได้รายงาน อยู่ด้วย (เราเล่ารายละเอียดไว้ในตอน 3 ซีซันแรก) แปลว่ามีคนซื้ออยู่จริง แต่ไม่มีใครเดินออกมาบอกชื่อ

ผู้ซื้อที่มองไม่เห็น อาจตัวใหญ่กว่าที่เราเห็น

เราเลยพูดได้แค่ยอดที่รายงาน และในยอดนั้น โปแลนด์คือเบอร์ 1

ตัวเลขที่ใหญ่ที่สุดในตอนนี้

• ธนาคารกลางถือทองรวมราว 39,000 ตัน
• คิดเป็นราว 18% ของทองทั้งหมดที่มนุษย์เคยขุดขึ้นมา (ราว 222,600 ตัน) (WGC, ณ สิ้นปี 2025)

เกือบ 1 ใน 5 ของทองทั้งโลก อยู่ในห้องนิรภัยของธนาคารกลาง และพวกเขายังซื้อเพิ่ม

แล้วตอนนี้ล่ะ? หลังทองขึ้นมาขนาดนี้ พวกเขาเริ่มเปลี่ยนใจหรือยัง?

ภาค 4: เสียงจากห้องค้าทุนสำรอง (มิถุนายน 2026)

ทุกปี WGC ส่งแบบสำรวจไปถามธนาคารกลางทั่วโลกว่าคิดอะไรกับทอง ปี 2026 สำรวจช่วง 5 ก.พ.–19 พ.ค. ออกผล 16 มิ.ย. 2026 มีผู้ตอบ 76 แห่ง มากที่สุดตั้งแต่เริ่มทำ

ช่วงสำรวจ (5 ก.พ.–19 พ.ค. 2026, WGC) คือช่วงหลังทองเพิ่งทำสถิติเหนือ 5,000 ดอลลาร์ ถ้าจะมีใครเริ่มกลัวของแพง ก็ต้องเห็นตรงนี้

ผลออกมาแบบนี้ครับ

• 45% บอกว่า ธนาคารตัวเอง จะเพิ่มทองใน 12 เดือนข้างหน้า สถิติใหม่ (ปีก่อน 43%)
• 89% คาดว่าทองของธนาคารกลางทั่วโลกจะเพิ่มขึ้น
• คาดว่าตัวเองจะลด? แค่ 1%
• 74% คาดว่าสัดส่วนดอลลาร์ในทุนสำรองโลกจะลดลงใน 5 ปี
• 90% (สถิติเช่นกัน) บอกว่าเหตุผลที่ถือทองคือผลงานของทองในช่วงวิกฤต

ราคาแพงขึ้น แต่คนอยากซื้อกลับมากขึ้น

ในตลาดปกติ ของแพงคนซื้อน้อยลง แต่ธนาคารกลางไม่ได้ซื้อทองเพราะมันถูก เขาซื้อเพราะมัน ไม่มีใครล็อกได้ นี่คือผู้ซื้อที่ใช้ตรรกะคนละแบบกับเทรดเดอร์

ตุลาคม 2026: แล้วมันเกี่ยวอะไรกับกราฟวันนี้

ปีนี้ทองทะลุ 5,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ครั้งแรกเมื่อ 26 ม.ค. 2026 (ABC News/Good Morning America, ณ 26 ม.ค. 2026) ไม่กี่วันหลังแถลงการณ์ของ Glapiński แล้วก็ย่อลงมาจากจุดสูง ล่าสุดราว 4,190 ดอลลาร์ (LBMA PM ผ่าน Bernama, ณ 2 ต.ค. 2026) แท่งเทียนสีแดงกลับมาให้เห็นบนกราฟอีกครั้ง

แม้แต่ Glapiński เองก็เตือนไว้ตั้งแต่วันประกาศว่า ราคาทองไม่ได้ขึ้นตลอดไป และ การปรับฐานแรงๆ เป็นไปได้ แต่ธนาคารจะสะสมต่อใน "exceptionally volatile times"

นี่คือจุดที่คนเทรดควรเปลี่ยนคำถาม

ไม่ใช่แค่ "ทองจะลงอีกไหม"

แต่คือ "ใครรออยู่ข้างล่าง"

ณ สิ้น มิ.ย. 2026 โปแลนด์ยังห่างเป้า 700 ตันอีกราว 68 ตัน (คำนวณจาก 632.4 ตัน, ข้อมูล NBP ณ 30 มิ.ย. 2026) และ 45% ของธนาคารกลางที่ตอบแบบสำรวจบอกว่าจะซื้อเพิ่ม นี่ไม่ได้บอกว่าราคาจะไปทางไหน แต่บอกว่าบนกระดานมีใครยืนอยู่บ้าง และเขาคิดคนละแบบกับเรา

บทเรียน

1. ดูว่าใครซื้อ ไม่ใช่แค่ดูราคา ผู้ซื้อที่ไม่สนราคาระยะสั้นเปลี่ยนโครงสร้างตลาดมากกว่าข่าวรายวัน
2. ความเชื่อใจคือสินค้า วันที่ทุนสำรองถูกแช่แข็ง ความเชื่อใจในระบบลดลง และทองได้ประโยชน์จากตรงนั้น
3. ตัวเลขที่รายงาน ≠ ทั้งหมด มีผู้ซื้อเงียบอยู่เสมอ อย่าสรุปจากตารางเดียว
4. เมื่อผู้ซื้อตัวใหญ่ถึงเป้าแล้ว "ขยับเป้า" แทนที่จะหยุด นั่นคือสัญญาณว่าเหตุผลเชิงโครงสร้างยังไม่หายไป

ตอนหน้า

แต่ถ้าวันหนึ่ง "เงิน" ของประเทศพังทั้งระบบล่ะ

ไม่ใช่แค่ทุนสำรองโดนแช่แข็ง แต่ธนบัตรในกระเป๋าคนทั้งประเทศกลายเป็นกระดาษ

ตอนหน้า "เงินเฟ้อซิมบับเว + เวเนซุเอลา" เราจะไปดูว่าตอนเงินตายจริงๆ ใครรอด และทองอยู่ตรงไหนของเรื่อง

แหล่งอ้างอิง

• World Gold Council, "Central Bank Gold Reserves Survey 2026" press release (16 มิ.ย. 2026) — https://www.gold.org/download/file/20916/Central%20Banks%20Survey%20Press%20Release%202026
• Kitco News, "Record 45% of central banks plan to increase gold holdings, WGC survey finds" (16 มิ.ย. 2026) — https://www.kitco.com/news/article/2026-06-16/record-45-central-banks-plan-increase-gold-holdings-wgc-survey-finds
• World Gold Council, Gold Demand Trends Full Year 2025 / central bank statistics — https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends
• Reuters, "Factbox: What and where are Russia's $300 billion in reserves frozen in the West?" (via AOL) — https://www.aol.com/news/factbox-where-russias-300-billion-142706264.html
• Ukrainska Pravda, "Finance ministry chief: Russia stripped of access to half of its gold and foreign exchange reserves" (13 มี.ค. 2022) — https://www.pravda.com.ua/eng/news/2022/03/13/7331003/
• Notes from Poland, "Poland to increase gold reserve to world's 10th largest" (20 ม.ค. 2026) — https://notesfrompoland.com/2026/01/20/poland-to-increase-gold-reserve-to-worlds-10th-largest/
• Euronews, "Poland has more gold than the European Central Bank..." (20 ม.ค. 2026) — https://www.euronews.com/2026/01/20/poland-has-more-gold-than-the-european-central-bank-and-has-no-intention-of-slowing-down
• PAP, "Polish central bank to raise gold reserves to 700 tonnes" — https://www.pap.pl/aktualnosci/polish-central-bank-raise-gold-reserves-700-tonnes
• bne IntelliNews, NBP gold holdings (2026) — https://www.intellinews.com/poland-s-central-bank-increases-gold-reserves-to-583-tonnes-after-march-market-correction-436122/
• ภาพ: Wikimedia Commons (รายละเอียดใน CREDITS.md ของโฟลเดอร์ ep08)
• ABC News / Good Morning America, ทองทะลุ 5,000 (26 ม.ค. 2026) — https://www.goodmorningamerica.com/video/129560127
• Bernama, LBMA PM 2 ต.ค. 2026 — https://www.bernama.com/en/market/news.php?id=2591861
• WGC, Gold Demand Trends FY2025 — https://www.gold.org/goldhub/research/gold-demand-trends/gold-demand-trends-full-year-2025

ดูทุกตอน: ซีรีส์ ทองผ่านประวัติศาสตร์